Over 'Onklare taal'

'Onklare taal' is de verzamelnaam van diverse tekstprojecten van mijn hand. Dit is de afdeling columns en microstories daarvan. In 2017 bracht ik 'In de vorm van een vogel' uit, een bundeling van de beste 99 teksten van dit genre tot op dat punt, netjes geredigeerd en per seizoen geordend. Je kan die antologie gratis downloaden als je Patron wordt. De weg een beetje kwijt? Mijn eigenlijke website, die ook 'Onklare taal' heet, verwelkomt je.
Posts tonen met het label auto. Alle posts tonen
Posts tonen met het label auto. Alle posts tonen

donderdag 19 september 2013

Dagen met Davy

Aan elk verhaal gaat een verhaal vooraf. De proloog van mijn verhaal met Davy begint in december 2009. Op dat moment had ik al drie jaar een voorlopig rijbewijs, en kon ik door een gelukkig toeval vooralsnog mijn praktisch rijexamen afleggen de dag voor dat theoretische rijbewijs zou vervallen. Goden en examinatoren waren me gunstig gezind, want ik was er door bij m'n eerste poging. Al snel drong dan ook de aankoop van een auto zich op, want ik was het constante treinen en bussen naar het werk meer dan beu.

In januari 2010 kocht ik Davy aan: een zilvergrijze, vriendelijke Honda Jazz. Een kleine auto met een sportief uiterlijk, ruim vanbinnen, robuust genoeg om niet weggeblazen te worden op de autostrade, maar nooit een atleet of het soort wagen dat mensen spontaan voor uit de weg zouden gaan. Davy leek me de ultieme naam die dat weerspiegelde: willen maar niet altijd kunnen, hoge schouders opzetten maar vooral veel bluffen.

Davy kwam overal - Brussel, Antwerpen, de kust, Kortrijk, Limburg - en was tegelijk instrument en getuige van een aantal eerste ervaringen. De eerste keer dat ik de weg totaal kwijtraakte, bijvoorbeeld, in een stuk verloren dorpskern van Heule bij Kortrijk. Mijn eerste aanrijding (resultaat: permanent ingedeukte voorbumper, precies in het midden), ook. Achterwaarts reed ik bij te fel zonlicht ook een paal annex uithangbord uit de grond in Gent. De eigenaar van dat uithangbord, een oude franskiljon, besloot, om mijn verzekering te sparen, het op een Belgisch akkoordje te gooien.

Er waren ook veel momenten waar het grijze ros een cruciaal positieve rol speelde. Zijn baanvastheid redde me het leven tijdens een zwaar zomeronweer op de omineus rechte autostrade tussen Sluis en Gent, toen ik terugkeerde van een trouwfeest. Ook redde een gelukkige hoek en een stevige voorruit me het leven toen een vrachtwagen een blok hout verloor - had die door het venster gevlogen, dan had die m'n hoofd tot pulp herleid. Zijn churchilliaanse finest hour kwam nog begin dit jaar, toen ik vanuit Leuven in het holst van de nacht terug naar huis moest onder de hevigste sneeuwstorm die in jaren het land geteisterd had. Ik zal nooit vergeten wat voor aarsvernauwend minuten het waren om om twee uur 's nachts de Brusselse Ring op te glijden door het ijs, met nauwelijks zichtbaarheid dankzij een gevaarlijk slippende Poolse vrachtwagen.

Een auto betekent niet alleen mobiliteit en vrijheid, maar ook veiligheid, zoals Gary Numan wist. Als Natasha of Roman me kwamen halen van een vermoeiende reis terug uit Engeland, bijvoorbeeld, en ik zag Davy staan wachten, wist ik pas echt dat ik thuis was. Ook die talloze momenten dat ik in kon stappen na een stresserende werkdag, m'n favoriete cd kon opleggen en me schor schreeuwen in die paar kubieke meter auto, was beter dan het beste hoofdkussen of veiligheidsdeken.

Over de jaren kreeg Davy nog een aantal extra blutsen, en na een avond feestgeweld in de buurt vandaliseerde iemand ook één van zijn achteruitkijkspiegels. Zijn littekens werden steeds zichtbaarder. Hij was mobiele opslagplaats, rookkot en mismeesterd vliegtuig tegelijk. De laatste nagel in zijn doodskist was de komst van een bedrijfsauto. Toch voelden Roman, Natasha en ik nog altijd een zekere sentimentaliteit tegenover Davy, die al zo veel missies succesvol beëindigd had, gaande van dronken vrienden veilig thuisbrengen tot het verplaatsen van zware meubels. Is dat iets als je eerste lief, je eerste auto?

Roman had de dubieuze eer om Davy naar de garage te brengen en te verkopen. In mijn hoofd had het iets van een oud dier naar het slachthuis brengen. Ja, Davy had putten in zijn dak en die groene verfspatten van de notarispaal waren nooit uit de kofferdeur gegaan, maar dat maakte hem ook uniek, zorgde ervoor dat hij een eigen gezicht had. Terwijl Roman te voet terugkeerde van de garage, met slechts een nummerplaat op zak als tijdelijk aandenken, belde hij me. Hij voelde zich melancholisch. Pas toen drong het tot me door, definitief, dat ik nooit meer in die rokerige zetel zou zitten (in de nieuwe auto wordt er absoluut niet gerookt), me riskant met zijn compacte gestalte zou kunnen parkeren, noch verontwaardigd toeteren naar een Ronny die me van rechts zou inhalen.

Adieu, Davy. We zullen je niet vergeten.

maandag 8 april 2013

Imprint

Elke stad die groot genoeg is, heeft een eigen geur. Oostende is roest en zee. Antwerpen ruikt naar design en chauffages. In Brussel is het de mengeling van regenbuien die nooit verteerd werden, wafels en goten. Leuven, ontdekking van de laatste weken, heeft sporen van fruitsap door zijn straten zweven, net zoet genoeg om het te merken. Voor de rest: keurigheid. Al die geuren roepen associaties op die sporen terug trekken in m'n jeugd. Het is ongelooflijk als je er bij stil staat hoe veel patronen en codes er door onze lichamen en persoonlijkheden lopen.

We komen nog maar net ter wereld of we worden deel van een religie, een gemeenschap met eigen normen en waarden, en maken dingen mee die onuitwisbaar zijn, maar verborgen worden onder lagen en lagen gegevens die in onze hoofden geschreven worden met hete naalden. We staan vol tatoeages. Sommige markeringen zijn zichtbaar of zelfaangebracht. Weinig mensen weten dat we net als tijgers strepen hebben, maar ze zijn alleen maar zichtbaar onder infraroodlicht, maar ik zoek precies de dingen die niet waarneembaar zijn met gewone ogen en oren.

We zitten naast elkaar in het donker te kijken naar beelden van uitgekiende miniaturen die parlementen en insectachtige bloemen verbeelden. Aan de ene kant vertelt een Japanner een verhaal over een huwelijk en familiekwesties, aan de andere kant zegt een Ier ook iets, maar ik ben te druk bezig om me er van te vergewissen dat hij effectief een Ier is, dat ik niet luister naar wat hij zegt. Ik probeer samen te smelten met het nu. Geen makkelijke opdracht, omdat de imprint ter hoogte van mijn rug zegt: dit zijn de boodschappen uit het verleden, de dingen die niet zo maar weggaan als je je ogen dicht doet. Over mijn vingers staan tien andere zinnen geschreven, elk van hen onafgewerkt, zoekend naar ontbrekende zinsdelen.

Even later is er eten. Een koter loopt rondjes rond tafel. Ik kijk naar de persoon die tegenover me zit, en zie een gezicht dat niet kan liegen. Dat maakt conversaties zo veel makkelijker. Eerlijk zijn is de lagen afleggen. Een voor de hand liggende associatie is kleren laten vallen of pasgeboren of dood zijn, maar het is niets van dat alles. De lagen mens, verleden en hoop afleggen is geen kwestie van uitkleden of primitiviteit, maar rust. Observatie zonder oordeel. Een schematisch model van de mens opmaken als een wereld met geologische lagen die in elkaar overvloeien. De vergelijking is niet zo gek. Alles zit in een wereld, is een wereld en draagt werelden in zich. Het zou me niet verbazen als de pasta op haar bord een fractaal is, net als sommige schelpen en bloemen.

De wereld van elke mens heeft een middelpunt en dat is bij de meeste mensen verstoord. Ze beschrijven banen van het ene extreem in het andere, rusteloos zoekend, nu eens te ver van hun zon, dan weer te dicht. Bij het perihelium is de ene mens een hedonist of een sadist, bij het aphelium wordt hij een monnik en een masochist. Het is filosofisch gegoochel dat je ook wel kan vinden in talloze zelfhulpboeken, denk ik, terwijl ik later een paar kraaknette winkelramen in me opneem. Opnieuw fruitsap. Ik ken mensen die om de zo veel tijd zichzelf proberen heruitvinden, en dat is vermoeiend. Het is even vermoeiend om mensen te kennen die koppig weigeren hun volmaakt cirkelvormige banen te verlaten. Anderen blijven satellieten invangen, of worden er zelf.

Leuven en zijn netheid liggen nu achter ons, en het hinterland van Vlaamse lintbebouwing en industrie doemt op. Wat de horror is van het Amerikaanse suburbia met de witte tuinhekken, is fractaalversie van FC De Kampioenen voor het verkavelde Vlaanderen. Ook dat is een imprint, gebrandmerkt aan de onderkant van m'n tong: er zijn mensen die ik nooit zal begrijpen. Het maakt me hulpeloos. Aan de andere kant mogen we al van geluk spreken dat we onszelf begrijpen, en naast me zit iemand die die kunst ook lijkt te verstaan. We doen dat voorzichtig.

Hoe zou het zijn als ik alle lagen van alle dingen kon lezen door handoplegging? Vervelend, allicht. De meeste kennis is uiteindelijk banaal. Laat ik dus over middelpunten, kernen en para-zintuiglijke indrukken zeker ook niet te druk doen. Het is al wonderbaarlijk genoeg dat we ondanks de jaarringen die we allemaal hebben, met elkaar kunnen praten, en elkaar kunnen raken.

woensdag 20 juli 2011

Minimumsnelheid

Doelloos rondrijden is een doel op zich. Ik hou meer van nacht- dan van dagkleuren. 's Nachts zijn contrasten groter en de kleurtinten zachter, en dat is een verlossende afwisseling voor het lawaai waar onze zintuigen dagelijks mee gebombardeerd worden. Er is de terreur van vaal kunstlicht, de reclames, irritante radiojingles en de wildwaterbanen van het verkeer. Het klinkt erg tendentieus om aan onthaasten te willen doen, maar bij God als er geen gram waarheid in zou zitten. Je moet je haast afsluiten van bijna alles wat om je heen gebeurt als je de dag wil rondkomen, want er is van zo goed als alles te veel en van de dingen die er echt toe doen te weinig. Mijn gedachten voelen zich misschien om die reden aangetrokken tot enorme, uitgestrekte, lege ruimtes met weinig mensen in. Of rijke binnenwerelden binnen een overdrukke buitenwereld die volgens onnavolgbare patronen lijkt te werken. Ik probeer die patronen toch te begrijpen - wat mensen beweegt en drijft, welke geheime paringsdansen zich afspelen in de topregionen van de politiek, wat veroorzaakt dat de bekendste dakloze van de stad ervoor gekozen heeft dakloos te zijn, waarom mensen niet houden van volle asbakken en waarom ik 's nachts zo vaak niet kan slapen. Gary Numan wist al dat auto's bescherming bieden tegen het geweld van de postmoderniteit. Natuurlijk is dat ook weer ironisch, want je eigen auto hebben is één van de kenmerken van de Westerse, postmoderne middenklasse.

Op de autosnelweg ver boven de maximumsnelheid rijden, in één recht stuk door, alleen, is een bevrijding. Het is een viering van kortstondig egoïsme, machismo en idiotie in één. Maar God weet dat ik in de bebouwde kom rustig over straat rij, oude vrouwtjes laat oversteken en me niet bezondig aan het intimideren van fietsers, omdat ook ik ooit zo'n fietser was die in de winterkou of zomerregen vloekte op roekeloze chauffeurs, en omdat ook ik ooit zo'n schuifelende oude man zal zijn die zijn tijd nodig heeft om over te steken. Rondrijden maakt me tegelijk milder en harder. Mild voor de zwakke weggebruiker, en medogenloos voor klungelende medechauffeurs. Ik besef dat het idioot is dat ik er mijn eigen regels op na hou, want daar houdt de wet geen rekening mee. Onlangs sloop ik over een busstrook weg en werd ik tegengehouden door de politie. Er stond me niks meer te doen dan schuld te bekennen en toe te geven dat ik een kolossale idioot ben. Er wordt al zo vaak gescholden op de politie, en er zijn al zo veel mensen die denken dat ze alles mogen. Ik weet dat ik niet alles mag, maar het zal me niet beletten van het te proberen.

Verschillende straten zijn afgesloten. De Overpoort, het Gentse epicentrum van alles wat fout en interessant is in het uitgaansleven van de stad, is verlaten, omdat het Gentse Feesten zijn. De mengtafel van dronkenschap, komedie en tragedie is tijdelijk verplaatst naar de Vlasmarkt, waar geen zinnig mens met de auto kan of mag komen in deze periode. Ik denk aan literaire theorieën over het carnavaleske, en opnieuw die complete overdaad aan alles wat op een mens afkomt - de massa in beweging, het geroep, het gelach, de glazen en de glazige ogen. Het is vergankelijk en dus mooi. Niet iets om vast te houden. Ik sla een ingeslapen straat in en probeer zo weinig mogelijk lawaai te maken. Het hobbelen over de kasseien heeft een therapeutisch effect. Therapie voor wat? Voor de aloude, intussen versleten hartzeer die veroorzaakt wordt door in het hart van de stad en de mensen toch alleen te zijn en daar ook naar te verlangen? Of door het feit dat zomers elk jaar een barometer vormen voor het hele jaar? Het zijn vragen die op zich bekeken niet erg interessant zijn, en waarvan het antwoord altijd minder bevredigend is dan de vraag zelf, zoals bij een zenkoan. Wat is het geluid van een blik op een slapende geliefde?

Het uitstappen is niet definitief. Wij zeggen geen vaarwel, al hoop ik dat ooit écht te kunnen doen. De gedimde kleuren van de nacht zijn onveranderd, ook zonder een autovenster, maar het uitgaansgeschreeuw is weer dichterbij. Het noopt me tot een keuze - roekeloos volgen en bijbenen in drinken tot ik deel ben van die mensenbrij die stampt, wroet en klinkt, of stil afhaken en slapen met dromen over buitenwerelden binnenin.